మొక్కజొన్నలో కాండం తొలిచే పురుగు నివారణ: దిగుబడి పెంచే నిపుణుల చిట్కాలు

మొక్కజొన్న పంటను ఆశించే చీడపీడల్లో కాండం తొలిచే పురుగు (మచ్చల పురుగు – Chilo partellus) అత్యంత ప్రమాదకరమైనది. ఇది విత్తిన 10-15 రోజుల నుండే పంటను ఆశించి నష్టపరుస్తుంది.

పురుగు ఉనికిని గుర్తించడం ఎలా? (Identification Symptoms)

ఆకులపై రంధ్రాలు: పిల్ల పురుగులు మొదట ఆకులను తింటాయి. ఆకులు విచ్చుకున్నప్పుడు వాటిపై గుండు సూది పరిమాణంలో వరుస క్రమంలో రంధ్రాలు కనిపిస్తాయి.
డెడ్ హార్ట్ (మొవ్వు చనిపోవడం): పురుగు కాండం లోపలికి ప్రవేశించి పెరుగుదల అంకురాన్ని తినేయడం వల్ల లోపలి మొవ్వు ఎండిపోతుంది. దీన్నే ‘డెడ్ హార్ట్’ అంటారు. ఈ మొవ్వును పీకితే సులభంగా ఊడివస్తుంది.
పొత్తులపై ప్రభావం: పంట ముదిరిన దశలో ఆశిస్తే పొత్తుల లోపలికి రంధ్రాలు చేసి గింజలను తినేస్తాయి.

సమగ్ర సస్యరక్షణ పద్ధతులు (Integrated Pest Management – IPM)

కేవలం రసాయనాలపైనే ఆధారపడకుండా సమగ్ర పద్ధతులు పాటిస్తే ఖర్చు తగ్గి దిగుబడి పెరుగుతుంది.

1. నివారణ చర్యలు (Prevention)

దుక్కి దున్నడం: పంట కోత తర్వాత మిగిలిన మొండిలను (Stubbles) లోతుగా దున్నడం వల్ల అందులో ఉండే పురుగు కోశస్థ దశలు నశిస్తాయి.
అంతర పంటలు: మొక్కజొన్నలో అలసంద, సోయా చిక్కుడు లేదా మినుములను అంతర పంటలుగా వేస్తే పురుగు ఉధృతి తగ్గుతుంది.
కంచె పంట: పొలం చుట్టూ 2-3 వరుసల్లో జొన్న లేదా నాపియర్ గడ్డిని కంచె పంటగా వేయడం వల్ల ప్రధాన పంటకు రక్షణ లభిస్తుంది.

2. యాంత్రిక మరియు జీవ నియంత్రణ (Mechanical & Biological)

లింగాకర్షక బుట్టలు (Pheromone Traps): ఎకరాకు 5-8 బుట్టలు అమర్చి పురుగు ఉధృతిని గమనించాలి.
ట్రైకోగ్రామా (Trichogramma): ట్రైకోకార్డుల ద్వారా గుడ్డు పరాన్నజీవులను (ఎకరాకు 1 లక్ష చొప్పున) విత్తిన 20-30 రోజుల దశలో వదిలితే పురుగు గుడ్లను నాశనం చేస్తాయి.

3. రసాయన నివారణ (Chemical Control)

పురుగు ఉధృతి ఆర్థిక స్థాయి (ETL) దాటినప్పుడు మాత్రమే కింది మందులను వాడాలి:

విత్తన శుద్ధి: కిలో విత్తనానికి సయంత్రనిలిప్రోల్ + థయామిథాక్సామ్ (4 మి.లీ) కలిపి శుద్ధి చేయడం వల్ల మొదటి 20-30 రోజుల వరకు రక్షణ ఉంటుంది.
మొవ్వులో గుళికలు: విత్తిన 25-30 రోజుల దశలో మొక్కల మొవ్వులో (Whorls) కార్బోఫ్యురాన్ 3జి గుళికలు (ఎకరాకు 3 కిలోలు) వేయడం అత్యంత ప్రభావవంతమైన పద్ధతి.
పిచికారీ: క్లోరాంట్రానిలిప్రోల్ (Coragen) 0.4 మి.లీ లేదా స్పైనోసాడ్ 0.3 మి.లీ లీటరు నీటికి కలిపి మొవ్వు తడిచేలా పిచికారీ చేయాలి.

రైతులకు నిపుణుల సూచనలు:

వేప నూనె (1500 PPM) ను 5 మి.లీ లీటరు నీటికి కలిపి తొలి దశలో పిచికారీ చేయడం వల్ల తల్లి పురుగులు గుడ్లు పెట్టకుండా నియంత్రించవచ్చు.
పురుగు మందులు వాడేటప్పుడు మొవ్వు లోపలికి మందు వెళ్లేలా జాగ్రత్త పడాలి.